VERZAMELDE MEDIA BERICHTEN 

Redactie wetenschap en Ivan Wolffers.

TIEn JAAR RITALIN GEEN REDEN VOOR EEN FEESTJE 

Tien jaar geleden dachten ADHD-deskundigen dat de voordelen van medicijnen aanzienlijk groter zijn dan de nadelen. Dat enthousiasme is inmiddels verdwenen.

Medisch ADHD

Met Ritalin eerder aan drugs.

Het medicijn helpt, maar ADHD kinderen die het slikken, experimenteren vaker met drugs en vertonen crimineler gedrag dan leeftijdsgenoten. Toch blijft Ritalin ook in Nederland populair.

Redactie wetenschap, Amsterdam

Het gebruik van medicijnen tegen ADHD, zoals Ritalin, blijft spectaculair stijgen. Volgens de Stichting Farmaceutische Kengetallen bedroeg de stijging vorig jaar 30 procent vergeleken met 2005, en die stijging blijft zich voortzetten. Van de ruim 200.000 gebruikers is 25 procent jonger dan tien jaar. 30 procent is volwassen, want vooral de diagnose ‘volwassen-ADHD’ wordt steeds populairder. Maar wat zijn de effecten van die medicijnen op de lange termijn? In het augustusnummer van het Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry verschijnen enkele zorgwekkende analyses.

Allereerst is hun nut beperkt, zo blijkt. Medicijnen helpen, maar na drie jaar is gedragstherapie net zo goed. Kinderen die Ritalin slikken, gaan echter gemakkelijker experimenteren met alcohol en drugs dan hun leeftijdsgenoten. Ook het risico dat ze met de politie in aanraking komen door diefstal of vechtpartijen is groter. Uit een ander onderzoek blijkt dat deze kinderen korter worden en lichter blijven dan niet-slikkers.

ADHD is niet zo zeer een ziekte als wel een vorm van onaangepast gedrag die ouders en opvoeders tot wanhoop drijft.

De verleiding om kinderen die wat drukker zijn of slechte schoolresultaten hebben ook te behandelen met medicijnen wordt vaak erg groot. In de Verenigde Staten steeg het aantal gebruikers van ADHD-medicijnen explosief. De Nederlandse Gezondheidsraad heeft geadviseerd dat deze alleen door psychiaters mogen worden voorgeschreven.

Medisch ADHD

Ivan Wolffers

Tien jaar geleden beschikten ADHD-deskundigen alleen maar over methylfenidaat (Ritalin). Recent kwamen daar methylfenidaat bij, in een vorm die langzaam wordt afgegeven (Concerta), en atomoxetine (Strattera). In het augustusnummer van 2007 van het Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry zijn een aantal artikelen verschenen die beter zicht geven op de nadelen verbonden aan deze middelen.  

ADHD is niet zo zeer een ziekte als wel een gedrag dat ouders en opvoeders tot wanhoop drijft. Hierdoor dreigen therapeutische grenzen voortdurend te verschuiven: de verleiding om kinderen die wat drukker zijn of slechte schoolresultaten hebben te behandelen met medicijnen wordt erg groot. Het aantal gebruikers van ADHD medicijnen stijgt explosief. In 2006 steeg het met 30 procent vergeleken met het jaar ervoor.  

Eerder dit jaar verschenen in de bijsluiter waarschuwingen voor hartproblemen en een mogelijk grotere kans op zelfmoord. Uit de onderzoeken wordt duidelijk dat behandeling van ADHD met medicijnen niet effectiever is dan gedragstherapie.  

Nadeel van medicijnen is dat ze ongewenste effecten lijken te hebben op het gedrag. Er is een grotere kans dat kinderen gaan experimenteren met alcohol en drugs en ook is het risico wat groter dat ze met de politie in aanraking komen door diefstal of vechtpartijen. Dat ligt niet aan het feit dat ze ADHD hebben; in het onderzoek werden gebruikers en niet-gebruikers vergeleken. Uit een ander onderzoek blijkt dat kinderen die Ritalin gebruiken korter worden en lichter blijven; gemiddeld 2,5 centimeter korter en ongeveer 2 kilo lichter. Het achterblijven in de groei werd aanvankelijk beschouwd als het gevolg van ADHD was, maar dat bleek niet het geval.

In de meeste landen worstelen geneesmiddelenautoriteiten met de enorme toename van het gebruik van ADHD-medicijnen. 

Naarmate er meer mensen medicijnen gaan gebruiken, wordt het belangrijker om een afweging te maken tussen voor- en nadelen. Tussen betere schoolprestaties en meer rust op school en thuis enerzijds, en gedragsveranderingen die ongewenst zijn (diefstal, druggebruik), groeibelemmering en eventuele hartproblemen anderzijds. Maar wie die afweging maakt, is de vraag. Mede dankzij geld van de makers van de medicijnen zijn alle artsen en ouders inmiddels experts op het gebied van ADHD. *